قيام شبانه مىگويم كه اين تعبير گسترده‌تر از گفته ما : صلاة الليل نماز شب و به آنچه سياق قرآنى از آن حكايت مىكند نزديكتر است . 1 - پس در آغاز سوره خداوند متعال فرستاده روپوش يا گليم به خود پيچيده ( المزمل ) را طرف خطاب قرار مىدهد و قيام و بر پا خاستن شب را همچون نماز و روزه و جهاد بر او واجب مىسازد ، چنان كه گفته‌اند : او - صلّى اللَّه عليه و آله - اختصاص به قيام شب دارد و اين واجب ، امت او را شامل نمىشود ، و اين مطلب را بيان مىكند كه شب در نزد او و در نتيجه در نزد بندگان صالحش بدان صورت نيست كه مردمان گمان مىكنند : يعنى تنها فرصتى براى دراز كشيدن و به خواب رفتن ، چه شب نيز پاره‌اى از عمر آدمى است كه مىبايستى همچون روز صحنه‌اى براى تلاش به منظور دست يافتن به رستگارى و خوشبختى باشد ، و لذا اصل در زندگى فرد رسالى آن است كه در شب بر پا ايستد جز اندكى يعنى نيمى از آن يا چيزى كمتر يا زيادتر از آن ، مگر / 7 اين كه سببها و عذرهاى شرعى از بيمارى و مسافرت و گرفتارى در جنگ در راه خدا و نظاير اينها مانعى پيش آورده باشد ، چنان كه در آخرين آيه سوره از آن سخن رفته است ( آيات 1 / 4 ) . 2 - پروردگار ما - عزّ و جلّ - ترتيل قرآن ( يعنى خواندن آن را به صوتى خوش و با تدبّر كردن در آيات ) از مهمترين برنامه‌هاى قيام شب شمرده ، تا آن حد كه مىتوان آن را به تنهايى جانشين ديگر برنامه‌هاى شب زنده‌دارى قرار داد ، و از آن روى چنين است كه قرآن بزرگترين وسيله پيوستگى با ربّ العزة است ، و نيز براى آن كه خداوند متعال تنها خواستار قيام روحى مجرد از ما نيست ، بلكه خواستار علاقه و پيوندى است كه بر همه ابعاد زندگى انعكاس پيدا كند و به صورت راهى براى زندگى از خلال تدبر و انديشيدن در قرآن و عمل كردن به آيات آن درآيد ( آيات 4 / 20 ) . 3 - با آن كه مؤمن در برابر اين تكليف الاهى با دشواريهايى رو به رو مىشود كه چالشهاى نفس و دوستى خواب از جمله آنها است ، برخاستن از خواب در مقابل آنها به ژرفناهاى نفس و جان نافذتر است « أشد وطأ » و در آن هنگام كه